Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği mali iş birliği kapsamında finanse edilen ve Ulaştırma Sektörel Operasyonel Programı (USOP) altında yürütülen “Türkiye’nin Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Yol Haritası” Projesi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının nihai faydalanıcısı olduğu bir projedir. Proje, Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda ulaştırma sektörüne yön verecek somut ve uygulanabilir bir yol haritası hazırlamayı amaçlamaktadır. Bu proje Türkiye’de ulaşımda net sıfır emisyon hedefi kapsamında hazırlanan ilk yol haritası çalışmasıdır.
Proje Neden Önemli?
İklim değişikliği; artan sıcaklıklar, deniz seviyesindeki yükselme ve aşırı hava olayları gibi etkilerle çevresel, ekonomik ve sosyal riskleri artırmaktadır. Tarım, su kaynakları, biyolojik çeşitlilik ve yaşam alanları üzerindeki baskı giderek artarken, insan sağlığı, yaşam kalitesi ve ekonomik dengeler de bu süreçten olumsuz etkilenmektedir. Söz konusu etkiler, sürdürülebilirlik ve yeşil dönüşümü küresel ölçekte öncelikli bir politika alanı haline getirmiştir. İklim değişikliğiyle mücadelede temel çerçeveyi oluşturan Paris Anlaşması’na 2021 yılında taraf olan ülkemiz, bu alandaki kararlılığını 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi ile ortaya koymuştur. Bununla birlikte, ekonominin merkezinde yer alan ulaşım sektörü, insan ve mal hareketliliğini sağlarken aynı zamanda sera gazı emisyonlarının en büyük kaynaklarından biri olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda, ulaştırma sektöründe 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşılmasını sağlayacak kapsamlı ve bütüncül bir yol haritasının oluşturulması büyük önem arz etmektedir.
Projenin Genel Amacı
Proje, Türkiye’nin ulaşım sistemini daha güvenli, çevreci ve sürdürülebilir hale getirmeyi ve ulaşım türleri arasında dengeli bir yapı oluşturmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, ulaştırmadan kaynaklanan sera gazı emisyonlarını sıfıra indirmeye yönelik etkili bir çerçeve ve bu sürece rehberlik edecek, emisyon modeliyle desteklenen uygulanabilir bir yol haritası geliştirilecektir. Karayolu, demiryolu, havayolu, denizyolu ve kent içi ulaşımı kapsayan bu yol haritası ile 2053 yılına kadar net sıfır emisyona ulaşılması amaçlanmakta; ayrıca emisyon azaltımına önemli katkı sağlayacak öncelikli projelerin belirlenmesi planlanmaktadır.
Proje dört temel bileşen etrafında şekillenmektedir:
1. Net Sıfır Emisyon Yol Haritasının Hazırlanması
- Ulaştırma sektörü için kapsamlı stratejiler ve eylem planının oluşturulması
- Tüm ulaşım modları için (karayolu, demiryolu, havayolu, denizyolu, kent içi ulaşım) geçiş senaryolarının belirlenmesi
- Politika analizi, iyi uygulama örnekleri ve paydaş görüşlerinin bir araya getirilmesi
- Karar almayı destekleyecek Emisyon Modeli ve Temel Envanterin oluşturulması
2. Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi
- Bakanlıklar, yerel yönetimler ve ilgili tüm kurumlar için ihtiyaca yönelik eğitim programları hazırlanması
- Uzmanlarla danışmanlık toplantıları yapılması
- Uzun vadeli öğrenmeyi destekleyecek bir e-öğrenme platformu kurulması
- Uluslararası çalışma ziyaretleri ve sektörel konferanslara katılım sağlanması
3. Stratejik İletişim ve Farkındalığın Oluşturulması
- Proje için bütüncül bir İletişim Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanması
- Web sitesi, sosyal medya, bilgilendirici videolar ve kampanyalarla geniş kitlelere ulaşılması
- Kamuoyu farkındalığını artıracak etkinlikler, proje açılış ve kapanış organizasyonlarının yapılması
4. Net Sıfır Emisyon Proje Portföyünün Oluşturulması
- Sahada uygulanabilir Ulaşımda Net Sıfır Emisyon projelerinin belirlenmesi ve önceliklendirilmesi
- Seçilen projelerin finansmana erişimi için teknik destek sağlanması
Projenin Somut Çıktıları
- Ulaşımda net sıfır emisyon hedefi için paydaşları yönlendiren uygulanabilir bir yol haritası oluşturulacak.
- Ulaşımda net sıfır emisyon modeli oluşturulacak.
- Gerekli mevzuat düzenlemelerine altlık oluşturulacak.
- Sektörde öncelikli net sıfır emisyon projeleri belirlenecek.
- Öncelikli projelere yönelik finansmana erişim için teknik destek verilecek
Proje Websitesi: https://emisyonsuzulasim.uab.gov.tr
